ТЕКУЩЕЕ СОСТОЯНИЕ И АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ СИСТЕМЫ КИНОПРОКАТА В КАЗАХСТАНЕ
DOI:
https://doi.org/10.47940/cajas.v10i4.1116Аннотация
Кинопрокат как неотъемлемая часть киноиндустрии Казахстана в современную эпоху приобретает особое культурное, социальное и экономическое значение. Развитие глобальных информационных технологий, влияние процессов глобализации, распространение новых коммуникационных платформ и изменение зрительских предпочтений привели к глубоким трансформациям содержания и функционирования этой сферы. Международный опыт и тенденции мирового кинорынка показывают, что система кинопроката является не просто каналом доставки фильмов аудитории, но и комплексным культурно-экономическим институтом, способствующим расширению национального культурного пространства, активизации экономических отношений и укреплению общественных ценностей. В связи с этим основной целью статьи является научный анализ современного состояния и актуальных проблем системы кинопроката в Республике Казахстан. В рамках данного исследования поставлены задачи по изучению и выявлению этапов исторического формирования и современного состояния системы кинопроката в Казахстане, её преимуществ и недостатков, правовых основ, изменений зрительских предпочтений и влияния цифровых платформ, роли новых коммуникационных технологий, а также специфических особенностей отечественного и зарубежного опыта. Методологическую основу исследования составили методы описания, анализа, сравнения, синтеза, абстрагирования, индукции и дедукции. Использованы нормативно-правовые документы, экспертные оценки и официальная статистика. Эмпирическую базу формируют данные о реализации Закона «О кинематографии», о системе дубляжа и субтитрирования национальных фильмов на казахский язык, развитии кинотеатральной инфраструктуры, доле отечественных и зарубежных картин в прокате. На основе международного опыта проведено сравнительное исследование кинопрокатных систем США, Китая и стран Европы, выявлены их институциональные особенности и элементы, применимые в Казахстане. Результаты исследования свидетельствуют о необходимости государственной поддержки национального кинопроизводства, повышении качества и языковой чистоты фильмов в прокате, развитии кинотеатральной сети в регионах, совершенствовании маркетинговых стратегий и более эффективном использовании цифровых платформ.Ключевые слова:
кинопрокат, национальное кино, кинотеатральная инфраструктура, цифровая трансформация, государственная поддержка, маркетинговая стратегия, международный опыт, зрительская аудиторияСкачивания
Библиографические ссылки
Абикеева, Гульнара. «Кино и культурные влияния в Центральной Азии». https://dialog.kz/comment/43035
Абикеева, Гульнара. «Кино как ведущая креативная индустрия Казахстана». Central Asian Journal of Art Studies, 2022, №1, с. 55-66, doi: 10.47940/cajas.v7i1.545
Байманов, Дамир. «Казахфильм» сократил максимальные сроки процесса кинопроизводства с 6 до 2 лет – Ермек Аманшаев». Inform.kz, 25 января 2010. https://www.inform.kz/ru/kazahfil-m-sokratil-maksimal-nye-sroki-processa-kinoproizvodstva-s-6-do-2-let-ermek-amanshaev_a2231085
Дождиков, Антон. «Прогнозирование результатов кинопроката с помощью машинного обучения». https://cyberleninka.ru/article/n/prognozirovanie-rezultatov-kinoprokata-s-pomoschyu-mashinnogo-obucheniya/viewer
«Казахфильм» просит преференций для киноиндустрии». Tengrinews.kz. https://tengrinews.kz/cinema/kazahfilm-prosit-preferentsiy-dlya-kinoindustrii-256992
«Кинематография туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 2019 жылғы 3 қаңтар. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1900000212
Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы. https://stat.gov.kz/industries/social-statistics/stat-culture/
Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы. «Қазақстан Республикасы мәдени саясатының 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы». № 250, 2023 жылғы 28 наурыз. https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300000250
Ногербек, Бауыржан. На экране «Казахфильм». Алматы: Ruan, 2007.
Рахманқызы, Нәзира. Қазақ киносы: кеше және бүгін. Зерттеулер, мақалалар, рецензиялар, сұхбаттар. Астана: Фолиант, 2017.
Федоров, Александр. Кинопрокат в СССР (1950-1990): данные посещаемости советских и зарубежных фильмов. Москва: 2025
Шапрон, Жоэль, Жессати, Присилла. Французский кинотеатр – аншлаг длиною в век. Москва: КоЛибри, Азбука-Аттикус, 2016.
Янсон, Татьяна. «Особенности современного кинопроката и предпосылки прогнозирования коммерческого успеха фильма». https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-sovremennogo-kinoprokata-i-predposylki-prognozirovaniya-kommercheskogo-uspeha-filma/viewer
Beijing bites back US tariffs by curbing Hollywood imports. 10.04.2025. https://www.reuters.com/business/media-telecom/beijing-bites-back-us-tariffs-by-curbing-hollywood-imports-2025-04-10/
Box office – North America. https://www.statista.com/outlook/amo/media/cinema/box-office/north-america (қол жеткізілген уақыты: 20 тамыз 2025).
Film marketing: pre-release box office performance. BusinessThink (UNSW). https://www.businessthink.unsw.edu.au/articles/film-marketing-pre-release-box-office-performance?utm_source (қол жеткізілген уақыты: 22 қыркүйек 2025).
La Cour des comptes appelle à réformer les aides au cinéma français. 2024. https://www.latribune.fr/economie/france/la-cour-des-comptes-appelle-a-reformer-les-aides-au-cinema-francais-qui-ne-cessent-de-gonfler-976887.html
Ter-Avanesov, Armen. The impact of globalization on the production and distribution of films. Universum Philology and history. 2024, 6(120). https://www.researchgate.net/publication/382059641_THE_IMPACT_OF_GLOBALIZATION_ON_THE_PRODUCTION_AND_DISTRIBUTION_OF_FILMS
References:
Abikeeva, Gulnara. «Kino i kulturnye vliyaniya v Tsentralnoy Azii» [Cinema and Cultural Influences in Central Asia]. https://dialog.kz/comment/43035
Abikeeva, Gulnara. «Kino kak vedushchaya kreativnaya industriya Kazakhstana» [Cinema as a Leading Creative Industry of Kazakhstan]. Central Asian Journal of Art Studies, 2022, №1, с. 55-66, doi: 10.47940/cajas.v7i1.545
Baimanov, Damir. «Kazakhfilm’ sokratil maksimalnye sroki protsessa kinoproizvodstva s 6 do 2 let – Ermek Amanshaev» [«Kazakhfilm» Reduced Maximum Film Production Periods from 6 to 2 Years – Ermek Amanshaev]. Inform.kz, January 25, 2010. https://www.inform.kz/ru/kazahfil-m-sokratil-maksimal-nye-sroki-processa-kinoproizvodstva-s-6-do-2-let-ermek-amanshaev_a2231085
Dozhdikov, Anton. «Prognozirovanie rezultatov kinoprokata s pomoshchyu mashinnogo obucheniya» [Predicting Box Office Results Using Machine Learning]. https://cyberleninka.ru/article/n/prognozirovanie-rezultatov-kinoprokata-s-pomoschyu-mashinnogo-obucheniya/viewer
«Kazakhfilm’ prosit preferentsiy dlya kinoindustrii» [«Kazakhfilm» Requests Preferences for the Film Industry]. Tengrinews.kz. https://tengrinews.kz/cinema/kazahfilm-prosit-preferentsiy-dlya-kinoindustrii-256992
«Kinematografiya turaly» Qazaqstan Respublikasynyn Zany [Law of the Republic of Kazakhstan «On Cinematography»]. January 3, 2019. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1900000212
Agency for Strategic Planning and Reforms of the Republic of Kazakhstan, Bureau of National Statistics. https://stat.gov.kz/industries/social-statistics/stat-culture/
Government of the Republic of Kazakhstan. «Postanovlenie Pravitelstva RK ‘Ob utverzhdenii kontseptsii kulturnoy politiki Respubliki Kazakhstan na 2023–2029 gody» [Government Decree on Approval of the Concept of Cultural Policy of the Republic of Kazakhstan for 2023–2029]. No. 250, March 28, 2023. https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300000250
Nogerbek, Bauyrzhan. Na ekrane «Kazakhfilm» [On the Screen «Kazakhfilm»]. Almaty: Ruan, 2007.
Rakhmankyzy, Nazira. Qazaq kinosy: keshe zhane bugin. Zertteuler, maqalalar, retsenziyalar, sukhbattar [Kazakh Cinema: Yesterday and Today. Studies, Articles, Reviews, Interviews]. Astana: Foliant, 2017.
Fedorov, Aleksandr. Kinoprokat v SSSR (1950–1990): dannye poseschaemosti sovetskikh i zarubezhnykh filmov [Film Distribution in the USSR (1950–1990): Attendance Data of Soviet and Foreign Films]. Moscow, 2025.
Chapron, Joël, and Priscilla Jessati. Frantsuzskiy kinoteatr – anshlag dlinoyu v vek [French Cinema: A Century-Long Full House]. Moscow: KoLibri / Azbuka-Attikus, 2016.
Yanson, Tatyana. «Osobennosti sovremennogo kinoprokata i predposylki prognozirovaniya kommercheskogo uspekha filma» [Features of Modern Film Distribution and Prerequisites for Predicting a Film’s Commercial Success]. https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-sovremennogo-kinoprokata-i-predposylki-prognozirovaniya-kommercheskogo-uspeha-filma/viewer
Beijing bites back US tariffs by curbing Hollywood imports. 10.04.2025. https://www.reuters.com/business/media-telecom/beijing-bites-back-us-tariffs-by-curbing-hollywood-imports-2025-04-10/
Box office – North America. https://www.statista.com/outlook/amo/media/cinema/box-office/north-america (Accessed August 20, 2025.).
Film marketing: pre-release box office performance. BusinessThink (UNSW). https://www.businessthink.unsw.edu.au/articles/film-marketing-pre-release-box-office-performance?utm_source (Accessed 22 Sept. 2025.).
La Cour des comptes appelle à réformer les aides au cinéma français. 2024. https://www.latribune.fr/economie/france/la-cour-des-comptes-appelle-a-reformer-les-aides-au-cinema-francais-qui-ne-cessent-de-gonfler-976887.html
Ter-Avanesov, Armen. The impact of globalization on the production and distribution of films. Universum Philology and history. 2024, 6(120). https://www.researchgate.net/publication/382059641_THE_IMPACT_OF_GLOBALIZATION_ON_THE_PRODUCTION_AND_DISTRIBUTION_OF_FILMS
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 Central Asian Journal of Art Studies

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.











